Vrouw in het Ambt

[Bok]

<strong>LAAT DE MAN ZICH VEROOTMOEDIGEN</strong>
<i>door Maarten J. Verkerk</i>

<strong>Morgen spreekt de synode van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) over de plaats van man en vrouw in de kerk. Maarten Verkerk, hoogleraar reformatorische wijsbegeerte en auteur van verschillende boeken over de relatie man/vrouw, meent dat er voor mannen reden is zich te verootmoedigen. </strong>
Het rapport M/V in de kerk heeft op de synode van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) al het nodige stof doen opwaaien. Sommige afgevaardigden van buitenlandse zusterkerken hebben hierop forse kritiek geleverd. Op indirecte wijze kwam het aan de orde bij de bespreking van de relatie met de Nederlands Gereformeerde Kerken. Enkele synodeleden noemden het besluit van deze kerken om de ambten voor de vrouw open te stellen een struikelbok voor kerkelijke eenheid. Deze 'schermutselingen' roepen de vraag op of de synode het rapport M/V in de kerk wel op een onbevangen wijze kan bespreken. Of speelt er misschien nog iets anders?

Ik heb veel waardering voor het rapport. Op een zakelijke én betrokken wijze worden de verschillende standpunten beschreven. In alle formuleringen proef je dat de schrijvers willen voorkomen dat dit rapport bijdraagt aan polarisatie in de kerken. Daarnaast biedt het een schat aan informatie over de visie van leden van de Gereformeerde Kerken op de positie van de vrouw in de kerk. Deputaten signaleren dat belangrijke beslissingen vallen op hermeneutisch gebied (leer van de uitleg van de Bijbel). Ze formuleren verschillende kernvragen die volgens hen sturend zijn voor de uiteindelijke antwoorden op de 'M/V vragen'. Ze beschrijven de verschillende denklijnen die zich binnen de gereformeerde traditie aftekenen en laten zien dat deze tot verschillende conclusies leiden over de positie van de vrouw in de kerk.

In deze analyse komt echter één vraag niet aan de orde: of we misschien niet gevangen zitten in een denkpatroon dat het moeilijk maakt de relatie vrouw en ambt op vruchtbare wijze te bespreken. Anders gezegd, wie is eigenlijk die moderne man - gereformeerde synodes bestaan immers uit mannen - die zich buigt over de plaats van de vrouw in de kerk? Deze vraag gaat aan alle hermeneutische kernvragen vooraf.

<strong>Patroon </strong>
Om meer zicht te krijgen op de moderne man en zijn denkpatroon wil ik teruggaan naar de openbaring van de Bijbel over de zondeval. De zondeval heeft geweldige gevolgen gehad voor de relatie tussen man en vrouw. We lezen daarover in Genesis 3: 'En naar uw man zal uw begeerte uitgaan, en hij zal over u heersen.' Sommige exegeten stellen dat de uitdrukking 'en naar uw man zal uw begeerte uitgaan' iets laat zien van de oorspronkelijke harmonie: de vrouw verlangt naar de man. Andere exegeten menen dat deze uitdrukking negatief uitgelegd moet worden: de vrouw doet een greep naar de macht.

Welke exegese ook de goede is, het tweede deel van dit vers laat duidelijk zien wat het gevolg is: hij zal over haar heersen. Voor het woord 'heersen' wordt in het Hebreeuws een woord gebruikt dat een gewelddadige handeling aanduidt. Mishandeling, onderdrukking en verkrachting zal haar deel zijn. Met andere woorden, Genesis 3 laat zien dat de vloek een bepaald patroon heeft. Mannen kunnen door dat patroon van de zonde niet zo maar 'onbevooroordeeld' over de positie van de vrouw nadenken. Zij hebben het 'in de genen' om vrouwen te onderdrukken.

De geschiedenis laat zien dat de Bijbel gelijk heeft. In alle tijden en in alle culturen worden vrouwen overheerst. Het komt voor in menselijke relaties als huwelijk en gezin. Het nestelt zich in structuren als het bedrijf, de staat en ook de kerk. Het heeft invloed op de uitleg van de Bijbel, de ontwikkeling van de theologie en de besluiten van kerkelijke vergaderingen. Toch hebben christenen deze openbaring niet gehoord. Eeuwenlang hebben juist christenen de vraag of vrouwen door mannen onderdrukt worden niet aan de orde willen stellen.

<strong>Verootmoediging </strong>
Hoe moeten we met deze openbaring van de Bijbel omgaan? Naar mijn mening is maar één houding de juiste: verootmoediging. Verootmoediging als mannen in de kerk. Dat we deze openbaring niet hebben willen horen. Dat we de positie van de vrouw geproblematiseerd hebben, terwijl het echte probleem ligt in onze neiging om de vrouw te overheersen. Dat we spraken over de 'zwijgteksten', maar dat we zwegen over de 'spreekteksten'. Dat we de exegetische problemen van de 'zwijgteksten' verdoezeld hebben. Dat we de gaven van vrouwen miskend hebben.

Voor zo ver ik weet, is er geen gereformeerde synode geweest die zich ooit bezonnen heeft op dit denkpatroon. Laat staan zonde beleden heeft over de gevolgen daarvan. Wat zou het mooi zijn als een kerkelijke vergadering zich existentieel confronteerde met deze openbaring van de Bijbel. Wat zou het mooi zijn als er ruimte kwam voor de vraag of en op welke manier de natuurlijke neiging van mannen om vrouwen te onderdrukken doorwerkt in onze exegese, ambtsleer, theologie en kerkelijke praktijk. Wat zou het mooi zijn als verootmoediging geestelijke ruimte zou scheppen voor de vrouw in de kerk. En voor de eenheid met de Nederlands Gereformeerde Kerken.

<i>Maarten J. Verkerk schreef onder andere het boek 'Sekse als antwoord', een wijsgerige analyse van het feminisme, de christelijke vrouwenbeweging en het kwaad tegen de vrouw. Hij is bijzonder hoogleraar Reformatorische Wijsbegeerte in Eindhoven en Maastricht.</i>

Bron: Nederlands Dagblad, donderdag 11 september 2008

[Joke]

Hmm.. interessant...
Een beetje veel theorie op een halve zin uit de Bijbel denk ik. Wel hebben we het er tijdens studiekring ook al over gehad: het zijn inderdaad alleen mannen die hier altijd over beslist hebben, en dat is best apart. Ook vrouwen kunnen bijbel-onderzoek doen, en, zoals ook bleek tijdens de SK, het is best moeilijk voor mannen om zich in te denken hoe vrouwen deze kwestie beleven. Verootmoediging gaat hopelijk wat ver, ik hoop dat deze mannen van vroeger God's wil zochten en niet hun eigen heerszucht volgden toen ze kwamen tot het uitsluiten van vrouwen in het ambt (of beter gezegd: het nooit openstellen).
Nou, tjonge. Begin toch benieuwd te worden naar wat m'n eigen mening wordt....

<center>-op een zo ingewikkeld mogelijke manier nergens heen gaan-</center>